Μπορείτε να κατεβάσετε το αρχείο παρακάτω δωρεάν και να έχετε μαζί σας τις ερωτήσεις όπου κι αν βρεθείτε. Ο σκοπός είναι να γίνουν η αφορμή για να διερευνήσετε και να συνδεθείτε με όσα βιώνετε αυτές τις μέρες.

Ερωτήσεις για γράψιμο στο ημερολόγιο το καλοκαίρι

The post ΔΩΡΟ – 50 ερωτήσεις για γράψιμο στο ημερολόγιο το καλοκαίρι! appeared first on Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης & Θεραπείας.

The post «Το πένθος μας μεταμορφώνει»: Ο Νικ Κέιβ για την απώλεια και την αγάπη appeared first on Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης & Θεραπείας.

Παρακάτω παραθέτουμε τα ονόματα των επαγγελματιών που έχουν πιστοποιηθεί ότι ολοκλήρωσαν τον κύκλο στη θεραπευτική γραφή, με την εγκυρότητα του μοναδικού προγράμματος που προσφέρεται στην Ελλάδα από το 2018 στο Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης και Θεραπείας.

Περισσότερα μπορείτε να δείτε στο παρακάτω άρθρο
Γιατί η θεραπευτική γραφή εφαρμόζεται από ειδικά εκπαιδευμένους επαγγελματίες  

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ

Αναγνωστούλη Δήμητρα
Ψυχολόγος (BSC) (Άδεια Ασκήσεως Επαγγέλματος ΑΠ:242521 -26/02/2025)
Αφηγηματική Ψυχοθεραπεύτρια (Εκπ.) στο Κέντρο Αφηγηματικής Θεραπείας και Κοινοτικής Πρακτικής
MA Δημιουργική Γραφή
Μέλος του Ελληνικού Δικτύου Γυναικών Ευρώπης & μέλος «Η Φωνή της» (Δίκτυο Γυναικών Συγγραφέων κατά της Έμφυλης Βίας και των Γυναικοκτονιών
Αθήνα
Κιν: 6989176107

Αυγουστινάκη Κωστάντζα

Ζαγοριανάκου Έλενα
Κοινωνική λειτουργός με Μεταπτυχιακό Δίπλωμα (MSc) στην Κοινοτική Κοινωνική Εργασία
Αθήνα
τηλ: 6979459617
✉email: zagorianakou@gmail.com

Κανόνη Μίκα (Δήμητρα)

Κοκκίνου Ελεονώρα
Κοινωνική λειτουργός – Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια
Λάρισα
email: rednora18@gmail.com

Λαμνάτου Ελένη

Λεκάτη Ανθή

Λούη Μαρία

Λυμπέρη Δήμητρα

Πανίδου Μαρία – Στυλιανή

Παναγοπούλου Νάσια (Αθανασία)

Πατρινού Γεωργία
Ψυχολόγος – Συστημική Οικογενειακή Ψυχοθεραπεύτρια
Τηλ: 6977434239
Διεύθυνση: Μενελάου 32, Άνω Πετράλωνα

Περάκη Χριστίνα

Πέρρου Ιωάννα

Πνευματικού Νικολέτα

Πρωτοψάλτη Βερονίκη
Κλινική Ψυχολόγος
τηλ: 6980750605
email: protopsalti@hotmail.com
Διεύθυνση: Σταδίου 39, 10559 Αθήνα
Instagram: @veroniki.protopsalti

Σαββίδου Μαρία
Γνωσιακή συμπεριφοριστική ψυχοθεραπευτρια
Τηλ. 6981689271
email: m.savvidoug@proton.me
Website: https://mindworld.gr/

Στύλου Γιώτα
Εκπαιδευτική & Αναπτυξιακή Ψυχολόγος | Ψυχοθεραπεύτρια
email: stylougiota@gmail.com
τηλ. (00357) 96210357
Λεμεσός

Τερζή Άντζελα
Οικογενειακή & Εκπαιδευτική Ψυχολόγος
τηλ: 6978152380
email: angelaterzi@gmail.com
Διεύθυνση: Λεωφόρος Θησέως 1Α & Δελβίνου 2, Νέα Ερυθραία, ΤΚ 14671
website: www.angelaterzi.com
Instagram: @psychologist.angela.terzi

Τσιντζήρα Ελένη

Τσιριγώτη Βάλια (Βασιλική)

Φουσφούκα Ελεονώρα
Χίος
Ψυχολόγος MSc – Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια
Τηλ: 6976954984
email: eleonorafousfouka@gmail.com

Φούκα Κωνσταντίνα
Τηλ: 6908670384
email: kostanfouk@yahoo.gr
Facebook: Κωνσταντίνα Φούκα – Ειδ. παιδαγωγός / Παιγνιοθεραπεύτρια

Χαβρεδάκη Αργυρώ
Νηπιαγωγός – Ψυχολόγος
Ρέθυμνο
e-mail: argyroha@yahoo.gr

Χατζηαντωνίου Μαίρη

Χοτζόγλου Κατερίνα
Σχεσιακή Αναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια – M.A., M.Sc., Ph.D(c)
Τηλ: 6936955120
email: chotzoglou@gmail.com
Διεύθυνση: Σιβρισαρίου 10, Βύρωνας, 16232

The post Κατάλογος Εκπαιδευμένων Στην Θεραπευτική Γραφή appeared first on Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης & Θεραπείας.

Η δική μας σοφία αρχίζει εκεί που τελειώνει η σοφία του συγγραφέα.
Μαρσέλ Προυστ

Όταν διαβάζουμε ένα βιβλίο μεταφερόμαστε στον κόσμο του, ταυτιζόμαστε με τους ήρωες και τα βιώματά τους, προβληματιζόμαστε, ταξιδεύουμε μαζί τους. Το ταξίδι της ανάγνωσης εκτός από πνευματικό είναι και ψυχικό και μπορεί να οδηγήσει σε μια διαδικασία επουλωτική, καθαρκτική και θεραπευτική. Αυτή ακριβώς είναι και η βάση της λεγόμενης βιβλιοθεραπείας.

Όλοι έχουμε νιώσει κάποια στιγμή τις ανακουφιστικές ιδιότητες που μπορεί να έχει η ανάγνωση του κατάλληλου βιβλίου την κατάλληλη στιγμή και αυτό φαίνεται ότι είχαν ανακαλύψει από πολύ νωρίς και στην αρχαία Ελλάδα. Άλλωστε, ο όρος «bibliotherapy» που ήταν ακι ο πρώτος που χρησιμοποιήθηκε, προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «βιβλίο» και «θεραπεία» (Suvilehto, 2019).  Ας μην ξεχνάμε και τον περίφημο ορισμό του Αριστοτέλη για την τραγωδία στον οποίο περιλαμβάνεται η κάθαρση ως απελευθέρωση του θεατή από το δράμα του πρωταγωνιστή.

Τι, όμως, ακριβώς, είναι αυτή η μέθοδος; Η βιβλιοθεραπεία ορίζεται ως «η χρήση της λογοτεχνίας με σκοπό να δημιουργηθεί μια θεραπευτική αλληλεπίδραση ανάμεσα στη συμμετέχουσα/στον συμμετέχοντα και στο θεραπευτή.» Επίσης αναφέρεται ότι «στη διαδραστική βιβλιοθεραπεία, ένας εκπαιδευμένος διευκολυντής χρησιμοποιεί καθοδηγούμενες συζητήσεις για να βοηθήσει την/τον κλινικό ή αναπτυξιακό συμμετέχοντα να ενσωματώσει τα συναισθήματα και τις γνωστικές αποκρίσεις σε επιλεγμένα έργα λογοτεχνίας, τα οποία μπορεί να είναι σε μορφή τυπωμένου κειμένου, οπτικοακουστικού υλικού, ή δημιουργικής γραφής από την/τον συμμετέχοντα.» (Hynes-Berry & McCarthy-Hynes,1994, σελ. 10).

Η βιβλιοθεραπεία εμφανίστηκε επίσημα ως όρος ήδη από το 1916 στο αμερικανικό περιοδικό Atlantic Monthly (Pehrsson & McMillen, 2007), και άρχισε να γίνεται δημοφιλής μέθοδος κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στη Μ.Βρετανία και στις ΗΠΑ όπου η θεραπεία των νοσηλευόμενων ασθενών και των στρατιωτών που υπέφεραν από μετατραυματικό στρες συχνά περιλάμβανε και λογοτεχνικά βιβλία (Shechtman, 2009, σελ.21).

Οι Σίγκμουντ και Άννα Φρόυντ χρησιμοποιούσαν τη λογοτεχνία στην ψυχαναλυτική πρακτική τους (Pehrsson & Mc Millen, 2007) και τη δεκαετία του ’40 είχαν γίνει πολύ δημοφιλείς στα σχολεία οι ομάδες βιβλιοθεραπείας υπό την καθοδήγηση δασκάλων (Afolayan, 1992). Αυτού του είδους η βιβλιοθεραπεία λεγόταν αναπτυξιακή και χρησιμοποιούνταν από τους εκπαιδευτικούς, τους βιβλιοθηκονόμους και τους φροντιστές υγείας, διευκολύνοντας τις αλλαγές που συνέβαιναν στις ζωές κυρίως υγιών ατόμων (Rubin, 1978). Η λεγόμενη κλινική βιβλιοθεραπεία χρησιμοποιούνταν από τους επαγγελματίες στην ψυχική υγεία στοχεύοντας στα θέμα συναισθηματικής και συμπεριφορικής φύσεως.

Ήδη, όμως, πολύ πιο νωρίς, γύρω στα 1770 όταν «άρχιζε ένα ιδιαίτερα σημαντικό και επεισοδιακό στάδιο της ιστορίας της ανάγνωσης, διάρκειας δεκαετιών: αυτό της «ευαίσθητης» ή συναισθηματικής ανάγνωσης. Αυτού του είδους η ανάγνωση διαδραμάτισε ρόλο στις εντάσεις ανάμεσα στο υποκειμενικό πάθος, που απομόνωνε από την κοινωνία και το περιβάλλουν, και στην ανάγκη για επικοινωνία μέσω της ανάγνωσης. Αυτή τη “ακατανίκητη ανάγκη για επαφή με τη ζωή πίσω από το τυπωμένο φύλλο” οδήγησε σε μια εντελώς νέα, άγνωστη και έντονη σχέση εμπιστοσύνης, δηλαδή σε μια φανταστική φιλία ανάμεσα στο συγγραφέα και τον αναγνώστη, ανάμεσα στο δημιουργό και τον αναγνώστη της λογοτεχνίας. Ο συναισθηματικά φορτισμένος κι όμως απομονωμένος αναγνώστης ανακούφιζε τη μοναχικότητα και την ανωνυμία του μέσω της συμμετοχής του, λόγω της ανάγνωσης, σε μια συντροφιά από ομοϊδεάτες, στην οποία ένιωθε ότι ανήκει.» (Cavallo & Chartier, 2008, σελ.360).

Ο Μαρσέλ Προυστ, εκτός από ταλαντούχος συγγραφέας ήταν και παθιασμένος αναγνώστης καταγράφοντας τους στοχασμούς του πάνω στο θέμα της ανάγνωσης. Στο βιβλίο «Ημέρες Ανάγνωσης» (2004, σελ.51) γίνονται αναφορές που δείχνουν το πόσο εύστοχα είχε συλλάβει την ψυχοθεραπευτική λειτουργία που μπορεί να έχει η λογοτεχνία:   «Η ανάγνωση είναι το πρόπυλο της πνευματικής ζωής. Μπορεί να μας εισαγάγει σε αυτήν: δεν συγκροτεί την ουσία της. Υπάρχουν ωστόσο ορισμένες περιπτώσεις, ορισμένες παθολογικές, θα λέγαμε, περιπτώσεις πνευματικής κατατονίας, όπου η ανάγνωση μπορεί να αποβεί ένα είδος επιβεβλημένης θεραπευτικής αγωγής και να επιφορτιστεί, μέσω συνεχών παροτρύνσεων, με το να επανεισάγει διαρκώς ένα νωθρό πνεύμα στην πνευματική ζωή. Τα βιβλία τότε διαδραματίζουν ως προς αυτό το πνεύμα ρόλο ανάλογο με εκείνον των ψυχοθεραπευτών ως προς ορισμένους νευρασθενείς.»

Ο Ουμπέρτο Έκο (2011, σελ.89) στο βιβλίο του «Εξομολογήσεις ενός νέου μυθιστοριογράφου» έκανε λόγο για την αίσθηση της ανακούφισης που μπορεί να προσφέρει η ανάγνωση: «(…) Το κείμενο ως κείμενο εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει μια ανακουφιστική παρουσία, ένα σημείο από το οποίο μπορούμε να κρατηθούμε γερά.»

Ακριβώς σ’ αυτή την ανακουφιστική και παρηγορητική λειτουργία που μπορεί να έχει η ανάγνωση των βιβλίων βασίζεται η βιβλιοθεραπεία, η οποία μπορεί να εφαρμοστεί τόσο σε άτομα όσο και σε ομάδες. Η χρήση της ενδείκνυται για πλήθος ψυχολογικών θεμάτων, όπως είναι οι τραυματικές εμπειρίες, τα προβλήματα συμπεριφοράς, η κακοποίηση, οι εξαρτήσεις, οι χρόνιες ασθένειες, οι αυτο-καταστροφικές συμπεριφορές, το άγχος κλπ. Επίσης, μπορεί να εφαρμοστεί σε περιθωριοποιημένες ομάδες, ευάλωτους πληθυσμούς ή άτομα που δοκιμάζονται από κρίσεις και δύσκολες καταστάσεις ζωής (πένθος, απώλεια, διαζύγιο, ανεργία, μετανάστευση κ.ά).

Στα οφέλη από τη χρήση των βιβλίων για θεραπευτικούς σκοπούς συγκαταλέγεται ότι τα άτομα μπορούν να γίνουν πιο κοινωνικά, ν’ αυξήσουν την αυτογνωσία τους, ν’ αναπτύξουν τη συμπόνια και την ενσυναίσθηση. Πρόκειται για μια διαδικασία κατά την οποία τα αρνητικά συναισθήματα αντικαθίστανται από θετικά και αναπτύσσονται νέες λειτουργικές συμπεριφορές και λιγότερο επώδυνα συμπτώματα (Pehrsson & McMillen, 2005, 2007).

Σ’ αυτό το σημείο είναι σημαντικό να τονιστεί ότι για να υπάρξουν οφέλη από τη χρήση των βιβλίων δεν αρκεί η απλή ανάγνωση. Για να μετατραπεί σε μια αποτελεσματική μέθοδο χρειάζεται να υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις, όπως η ανάπτυξη μιας καλής σχέσης ανάμεσα στο διευκολυντή και τον συμμετέχοντα, ο συμμετέχων να είναι ανοιχτός στη διαδικασία., να υπάρχει προηγούμενη εξοικείωση με τη λογοτεχνική γραφή και ικανότητα για εμβάθυνση στις έννοιες του κειμένου.

Συνήθως, η βιβλιοθεραπεία περιλαμβάνεται ως εργαλείο σε κάποιο μεγαλύτερο θεραπευτικό σχήμα (Pehrsson & McMillen, 2007) και υπάρχουν κάποια στάδια ώστε να υπάρξουν αποτελέσματα. H Caroline Shrodes ήταν η πρώτη η οποία ανέπτυξε ένα μοντέλο της διαδικασίας που ακολουθείται. Αυτό έχει βάση στις ψυχοδυναμικές προσεγγίσεις και περιλαμβάνει τρία στάδια:

Α. Ταύτιση: ο συντονισμός του πελάτη με τις πληροφορίες, την ιστορία ή τους χαρακτήρες.

Β. Κάθαρση: η εμπειρία της συναισθηματικής απελευθέρωσης.

Γ. Διορατικότητα/Επίγνωση: η κατανόηση του πελάτη της δικής του διεργασίας.

Με το πέρασμα του χρόνου σ’ αυτά τα στάδια προστέθηκαν και τα παρακάτω:

Δ. Οικουμενικότητα: γενίκευση τη εμπειρίας σε άλλα άτομα, καταστάσεις και κουλτούρες.

Ε. Ενσωμάτωση: ενσωμάτωση στη ζωή του πελάτη (Pehrsson & McMillen, 2007).

Τα αποτελέσματα από την ανάγνωση βιβλίων μπορεί να έρθουν άμεσα ή έμμεσα. «Υπάρχει μια ποικιλία στον τρόπο που μπορεί να έρθει η αναγνώριση.» μας λένε οι Hynes-Berry και McCarthy-Hynes (1994) σε βιβλίο τους για τη βιβλιοθεραπευτική μέθοδο: «Κάποιες φορές αυτή μπορεί να είναι άμεση, ενώ σε άλλες περιπτώσεις, η λογοτεχνία από μόνη της δεν πυροδοτεί απευθείας μια καταλυτική απόκριση. Ο διευκολυντής μπορεί να χρειαστεί να κάνει περαιτέρω διερευνήσεις πριν επέλθει οποιαδήποτε αναγνώριση. Ή οι παρατηρήσεις άλλων μελών από το γκρουπ μπορούν να προκαλέσουν μια αντίδραση. Παρ’ όλα αυτά, ακόμα και όταν αυτή προέρχεται από ένα διάλογο, είναι η λογοτεχνία που έχει προκαλέσει το διάλογο και έτσι μπορεί να θεωρηθεί καταλύτης.» (Hynes–Berry & McCarthy–Hynes,1994).

Η Δρ. Müzeyyen Altunbay (2018) από το Πανεπιστήμιο Giresun της Τουρκίας έχει διατυπώσει πως η βιβλιοθεραπεία συνίσταται στο να βρίσκει κανείς τα κατάλληλα βιβλία την κατάλληλη στιγμή. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν όλα τα βιβλία για τους σκοπούς της βιβλιοθεραπείας. Είναι πολύ σημαντικό τα έργα να έχουν μια ρεαλιστική διάσταση και να καθρεφτίζουν τα θέματα που απασχολούν το άτομο που κάνει χρήση της βιβλιοθεραπείας (Altunbay, 2018). Τα βιβλία που χρησιμοποιούνται είναι τόσο μυθοπλασίας όσο και μη μυθοπλαστικά ή λογοτεχνικά. Σε κάποιες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται και αυτο-βοήθειας, αλλά δεν είναι όλα κατάλληλα. Χρειάζεται να πληρούνται κάποια στάνταρντς ποιότητας ώστε να είναι αποτελεσματικά.

Η Δρ.Altunbay, προτείνει τη χρήση βιογραφιών στο βιβλιοθεραπευτικό πλαίσιο με το σκεπτικό ότι οι βιογραφίες έχουν μια αυθεντικότητα και μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα θετικό μοντέλο. Αυτό μπορεί να συμβεί διότι παρουσιάζουν όχι μόνο τις επιτυχίες των βιογραφούμενων αλλά και ολόκληρη τη διαδρομή τους προς την επίτευξη εξαιρετικών επιτευγμάτων, η οποία περιλαμβάνει αρετές όπως η υπομονή και η επιμονή, η αποφασιστικότητα και η μη παραίτηση από τις δυσκολίες της ζωής. Επιπλέον, παρουσιάζονται με λεπτομέρειες παράγοντες που περιλαμβάνουν όλα τα αναπτυξιακά στάδια και τομείς απ’ όλη τη διάρκεια της ζωής: από την παιδική ηλικία και τη νεότητα μέχρι την ακαδημαϊκή και επαγγελματική ζωή, την προσωπική ζωή, τις δυσκολίες, τις επιτυχίες, την προσωπικότητα, τις συνήθειες, το χαρακτήρα κλπ. Τα θετικά αποτελέσματα από τη χρήση των βιογραφιών περιλαμβάνουν την αναπτέρωση του ηθικού και την αύξηση του κινήτρου και της αυτοπεποίθησης των ατόμων που τις διαβάζουν.

Η Δρ. Pirjo Suvilehto (2019), από το Πανεπιστήμιο Oulou της Φινλανδίας, στο πρότζεκτ Hand in Hand εφαρμόζει την αναπτυξιακή βιβλιοθεραπεία σε παιδιά με σκοπό να ενδυναμώσει την αυτογνωσία τους, ν’ αυξήσει τη χαρά και την εμπιστοσύνη τους στο μέλλον.

Με το ίδιο σκεπτικό γίνεται και η χρήση παραμυθιών στο πλαίσιο της βιβλιοθεραπείας. Η χρήση της λογοτεχνίας του φανταστικού μπορεί να προσφέρει στο παιδί έναν ασφαλή τρόπο να βιώσει νέες σκέψεις, συμπεριφορές και συναισθήματα. Τα παραμύθια μπορούν επιπλέον να χρησιμοποιηθούν σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, επιτρέποντας στα άτομα να πάρουν από την κάθε ιστορία εκείνο που χρειάζονται και προσφέροντας έναν τρόπο να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία για να αντιμετωπίσουν προβλήματα και να βρουν ένα βαθύτερο νόημα στη ζωή και τις δυσκολίες (Afolayan, 1992).

Παρ’ όλα αυτά, η βιβλιοθεραπεία έχει κάποιους περιορισμούς και δεν πρέπει να θεωρείται ως θεραπεία για όλα τα είδη συναισθηματικών προβλημάτων (Afolayan, 1992). Σύμφωνα με τους Edwards και Simpson (1986), δεν προορίζεται για σοβαρές συναισθηματικές διαταραχές και όταν διαπιστώνεται ότι υπάρχουν τέτοιες καταστάσεις, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να ζητούν τη βοήθεια των ειδικών. Επιπλέον, έχει αναφερθεί ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η ανάγνωση για θέματα ίδια ή παρόμοια με αυτά των αναγνωστών θα μπορούσε να εντείνει το πρόβλημα (Afolayan, 1992). Ο Προυστ (2004, σελ.54) το είχε εκφράσει βιωματικά ως εξής: «Ενόσω η ανάγνωση είναι για μας η παροτρύνουσα δύναμη της οποίας τα μαγικά κλειδιά ανοίγουν τα βάθη του εαυτού μας την πύλη των ενδιαιτημάτων όπου δεν θα ξέραμε τον τρόπο να εισδύσουμε, ο ρόλος της στη ζωή μας είναι ευεργετικός. Γίνεται αντιθέτως επικίνδυνος όταν η ανάγνωση, αντί να μας μυήσει στην προσωπική πνευματική ζωή, τείνει να την υποκαταστήσει (…).»

Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, τα βιβλία όταν χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο ενός ευρύτερου θεραπευτικού σχεδίου και υπό προϋποθέσεις, μπορούν να γίνουν ένα πολύ καλό εργαλείο που θα βοηθήσει τους συμμετέχοντες ν’ ανακουφιστούν από θέματα που τους απασχολούν. Μ’ αυτόν τον τρόπο οι ψυχοθεραπευτές μπορούμε να έχουμε στα χέρια μας μια πολύ καλή μέθοδο που θα δώσει ώθηση στις ατομικές και ομαδικές συνεδρίες και οι συμμετέχοντες ν’ αποκτήσουν για όλη τους τη ζωή έναν πολύ καλό φίλο. Η Αμερικανίδα ποιήτρια Έμιλυ Ντίκινσον το είχε συνοψίσει πολύ εύστοχα σε λίγους στίχους:

Φρεγάτα όπως το Βιβλίο δεν υπάρχει
Για να μας πάει σε Μέρη μακρινά
Ούτε άλογο δρομέας σαν τη γεμάτη
Σελίδα Ποίησης που όλο αναπηδά –

Τέτοιο ταξίδι κι ο φτωχότερος θα κάνει
Άλλα Διόδια δεν θα περάσει στα κρυφά –
Πόσο λιτό είν᾽ αυτό τo Άρμα- κουβαλάει
Του ανθρώπου την ψυχή – με σιγουριά

Βιβλιογραφία

Αγγλική:

Afolayan, J. A. (1992). Documentary perspective of bibliotherapy in education. Reading Horizons, 33(2), 137-148.

Altunbay, M. (2018). Using Literature in Bibliotheraphy: Biography Sampling. Journal of Education and Training Studies. 6. 201. 10.11114/jets.v6i11.3593.

Edwards, P., Simpson, L. (1986). Bibliotherapy: A strategy for communication between parents and their children. Journal of Reading, 30, 110-118.

Hynes-Berry, M., McCarthy-Hynes, A. (1994). Biblio/poetry therapy—the interactive process: A handbook. St. Cloud: North Star Press.

Pehrsson, D. E., McMillen, P. (2005). A Bibliotherapy Evaluation Tool: Grounding counselors in the therapeutic use of literature. Arts in Psychotherapy, 32(1), 47-59.

Pehrsson, D., McMillen, P. S. (2007). Bibliotherapy: Overview and implications for counselors. Professional Couseling Digest 2. https://digitalscholarship.unlv.edu/lib_articles/27

Rubin, R. J. (1978). Using bibliotherapy: A guide to theory and practice. Phoenix, AZ: Oryx Press.

Shechtman, Z. (2009). Treating Child and Adolescent Aggression Through Bibliotherapy. Ch. 2. 10.1007/978-0-387-09745-9.

Suvilehto. P. (2019). We Need Stories and Bibliotherapy Offers One Solution to Developmental Issues. Online Journal of Complementary & Alternative Medicine. 1(5): 10.33552/OJCAM.2019.01.000523.

Ελληνική:

Cavallo, G., Chartier, R. (επιμέλεια) (2008). Ιστορία της ανάγνωσης στον δυτικό κόσμο, Επιμέλεια Μπάνου Χ., Αθήνα: Μεταίχμιο.

Έκο, Ο. (2011). Εξομολογήσεις ενός νέου μυθιστοριογράφου. Μτφρ. Γιώργος Λαμπράκος. Αθήνα: Πατάκης.

Ντίκινσον, Ε. (2011). Ποιήματα. Μτφρ. Μαρία Δαμόλη. Αθήνα: Γιαλός.

Προυστ, Μ. (2004). Ημέρες Ανάγνωσης. Μτφρ. Μήνα Πατεράκη – Γαρέφη. Αθήνα: Ίνδικτος.

The post Τι είναι η βιβλιοθεραπεία; appeared first on Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης & Θεραπείας.

Το γράψιμο είναι μια από τις πιο άμεσες μορφές επεξεργασίας και εξωτερίκευσης της εμπειρίας. Οργανώνει τη σκέψη, δίνει μορφή στο συναίσθημα, δημιουργεί απόσταση από το χάος των εσωτερικών διαλόγων και διευκολύνει τη νοηματοδότηση.

Στα οφέλη από την εκφραστική γραφή σύμφωνα με τις μελέτες που έχουν γίνει, συγκαταλέγονται η μείωση του στρες και των σωματικών συμπτωμάτων, η βελτίωση των γνωστικών λειτουργιών, η συναισθηματική ρύθμιση και η νοηματοδότηση τραυματικών γεγονότων. Όμως τα οφέλη αυτά δεν έρχονται πάντα, καθώς το γράψιμο από μόνο του δεν είναι θεραπεία.

Το ότι η γραφή μπορεί να έχει ψυχοσωματικά οφέλη, αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι θεραπευτική πράξη. Πολλές δραστηριότητες ωφελούν την υγεία, αυτό όμως δεν τις καθιστά ψυχοθεραπεία. Τα οφέλη της γραφής μπορεί να προκύψουν παράπλευρα, ως αποτέλεσμα έκφρασης και αποφόρτισης, όμως για να υπάρξει πραγματικό θεραπευτικό αποτέλεσμα με ασφαλή τρόπο απαιτούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις: κατάλληλο πλαίσιο, σαφής στόχος, μεθοδολογία, επεξεργασία του υλικού και επαγγελματική επάρκεια. Διαφορετικά, το γράψιμο παραμένει ένα ισχυρό εργαλείο αυτοέκφρασης και όχι κατ’ ανάγκη θεραπευτική παρέμβαση.

Η θεραπευτική γραφή, όπως ορίζεται από τα διεθνή πρωτόκολλα, αποτελεί μια παρέμβαση που εφαρμόζεται στο ψυχοθεραπευτικό πλαίσιο από επαγγελματίες στην ψυχική υγεία. Διαφέρει από την ημερολογιακή ή δημιουργική γραφή, καθώς σ’ αυτά τα πλαίσια ο στόχος και ο πληθυσμός που εφαρμόζονται είναι διαφορετικοί.

Στη θεραπευτική γραφή το γράψιμο χρησιμοποιείται ως εργαλείο ψυχοθεραπευτικής παρέμβασης και γι’ αυτόν τον σκοπό δίνονται τεχνικές αναλόγως με τον στόχο και τα επιθυμητά αποτελέσματα. Η εφαρμογή της περιλαμβάνει συγκεκριμένες τεχνικές, σαφές πλαίσιο, όρια και αναστοχασμό. Όταν εντάσσεται σ’ αυτό πλαίσιο, προϋποθέτει γνώση ψυχολογίας και ικανότητα κλινικής αξιολόγησης, καθώς αγγίζει περιοχές ταυτότητας, τραύματος και ψυχοθολογίας.

Είναι χρήσιμο να γίνει διευκρίνιση του ποιος μπορεί να χρησιμοποιήσει τη θεραπευτική γραφή, καθώς στην Ελλάδα δεν υπάρχει κάποιο θεσμικό πλαίσιο που να το καθορίζει και πολλές φορές γίνονται παρανοήσεις.

Στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ η χρήση της γραφής ως θεραπευτικής παρέμβασης σε κλινικό πλαίσιο επιτρέπεται μόνο σε πιστοποιημένους ψυχοθεραπευτές και ψυχολόγους.

Από την στιγμή που ο στόχος είναι ψυχοθεραπευτικός -όπως η συστηματική επεξεργασία τραύματος, συμπτωματολογίας ή βαθιών ενδοψυχικών συγκρούσεων κ.ά.- και ο πληθυσμός στον οποίο εφαρμόζεται το γράψιμο είναι κλινικός, τότε απαιτείται: κλινική αξιολόγηση, θεωρητικό μοντέλο, θεραπευτική σχέση και επαγγελματική ευθύνη. Γι’ αυτό τον λόγο, η θεραπευτική γραφή μπορεί να εφαρμοστεί μόνο από ειδικούς που ακολουθούν τα πρωτόκολλα ή τη δεοντολογία που ορίζονται από την εκάστοτε επίσημη εκπαίδευση/πιστοποίηση/αναγνώριση που έχουν λάβει.

Παρακάτω αναφέρουμε κάποια σημεία τα οποία χρειάζονται προσοχή όταν κάποιος/-α επιθυμεί να κάνει χρήση της θεραπευτικής γραφής, είτε ως θεραπευόμενος/-η, είτε ως επαγγελματίας.

1. Χρειάζεται ειδική εκπαίδευση για τη χρήση της θεραπευτικής γραφής

Το ότι κάποιος δηλώνει πως «χρησιμοποιεί θεραπευτική γραφή» δεν σημαίνει ότι έχει εκπαιδευτεί σε αυτήν.

Μπορεί απλώς:

• να προτείνει ασκήσεις γραψίματος,
• να ενθαρρύνει την ημερολογιακή γραφή,
• να χρησιμοποιεί προσωπικές τεχνικές χωρίς θεωρητική τεκμηρίωση,
• να συγχέει τη λογοτεχνική έκφραση με ψυχοθεραπευτική διαδικασία.

Η θεραπευτική γραφή έχει συγκεκριμένα μοντέλα, μεθοδολογία, στάδια και πλαίσιο. Δεν είναι αυθόρμητη πρακτική. Είναι δομημένη παρέμβαση.

2. Χωρίς θεωρητικό υπόβαθρο, το γράψιμο δεν είναι θεραπεία

Η διεθνής βιβλιογραφία δείχνει ότι το γράψιμο μπορεί να έχει θετική επίδραση υπό συγκεκριμένες συνθήκες.

Αν όμως:

• δεν υπάρχει κατάλληλο πλαίσιο,
• δεν υπάρχει επεξεργασία του υλικού,
• δεν υπάρχει γνώση τραύματος,
• δεν υπάρχουν όρια,

τότε η άσκηση μπορεί να:

• ενεργοποιήσει έντονο συναισθηματικό υλικό,
• οδηγήσει σε απορρύθμιση,
• ενισχύσει μηρυκασμό αντί για επεξεργασία,
• αφήσει τον συμμετέχοντα «ανοιχτό» χωρίς ψυχική στήριξη.

Με απλά λόγια, το γράψιμο μπορεί να βοηθήσει, μπορεί όμως και να αποσταθεροποιήσει. Σίγουρα δεν είναι ουδέτερο.

3. Η θεραπευτική γραφή αγγίζει ψυχικά πεδία

Όταν μιλάμε για θεραπευτική γραφή, μιλάμε για:

• ψυχική υγεία ή ψυχοπαθολογία
• τραύμα,
• απώλεια,
• συναισθήματα,
• ταυτότητα,
• οικογενειακές δυναμικές,
• ψυχικές διαταραχές.

Όποιος διευκολύνει τέτοιες διεργασίες οφείλει να έχει:

• γνώσεις ψυχολογίας,
• κατανόηση ψυχοπαθολογίας,
• ικανότητα αξιολόγησης κινδύνου,
• ψυχοθεραπευτικές δεξιότητες,
• επίγνωση πότε χρειάζεται παραπομπή.

Αν ο στόχος είναι ψυχοθεραπευτικός, τότε απαιτείται αντίστοιχο επιστημονικό υπόβαθρο. Αλλιώς πρόκειται για δημιουργική χρήση της γραφής, όχι για θεραπευτική πράξη.

4. Πιστοποίηση σημαίνει ευθύνη

Η πιστοποίηση δεν είναι απλά ένας τίτλος, σημαίνει ότι ο επαγγελματίας:

• έχει ολοκληρώσει συγκεκριμένες ώρες εκπαίδευσης,
• έχει βιωματική εμπειρία της μεθόδου,
• έχει λάβει εποπτεία,
• δεσμεύεται σε κώδικα δεοντολογίας,
• αναγνωρίζει τα όρια της πρακτικής του.

Σημαίνει επίσης ότι υπάρχει ένας φορέας που θέτει κριτήρια και διασφαλίζει την ποιότητα της διαδικασίας.

5. Από την αναποτελεσματικότητα στον κίνδυνο

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι μια μη εκπαιδευμένη παρέμβαση μπορεί να είναι αναποτελεσματική. Το πρόβλημα είναι ότι μπορεί να είναι επιβαρυντική.

Η ακατάλληλη καθοδήγηση σε ευάλωτα άτομα μπορεί να:

• ενισχύσει αποσυνδετικές τάσεις,
• επιτείνει συμπτώματα κατάθλιψης ή άγχους,
• δημιουργήσει ψευδαίσθηση θεραπευτικής σχέσης χωρίς επαγγελματικό πλαίσιο.

Και τότε η λέξη «θεραπευτική» γίνεται παραπλανητική.

6. Χρειάζονται σαφή όρια

Αν κάποιος χρησιμοποιεί το γράψιμο ως εργαλείο αυτοέκφρασης, μπορεί να το ονομάσει έτσι ή αν χρησιμοποιεί τη δημιουργική γραφή, θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο. Αν όμως μιλάμε για θεραπευτική γραφή, τότε μιλάμε για πρακτική που αφορά την ψυχική υγεία και ό,τι αυτό συνεπάγεται σύμφωνα με τη νομοθεσία για τους επαγγελματίες που ασκούν σχετικά επαγγέλματα.

The post Γιατί η θεραπευτική γραφή εφαρμόζεται από ειδικά εκπαιδευμένους επαγγελματίες   appeared first on Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης & Θεραπείας.

Το Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης και Θεραπείας για ακόμη μια χρονιά οργανώνει διαδικτυακή ομάδα αναστοχαστικής γραφής για επαγγελματίες στην ψυχική υγεία. Ο σκοπός είναι η επεξεργασία των θεμάτων που προκύπτουν με τους θεραπευόμενους και η σύνδεση με συναδέλφους.

Στην ομάδα θα χρησιμοποιούνται τεχνικές εκφραστικής γραφής ώστε να γίνεται αναστοχασμός της δουλειάς και των περιστατικών, συζήτηση προβληματισμών και ανταλλαγή επιστημονικών απόψεων.

Η διαδικασία θα γίνεται σε τρεις φάσεις: συζήτηση καθορισμένου επαγγελματικού θέματος (π.χ. ισορροπία επαγγελματικής – προσωπικής ζωής, συνεδρίες και διαδίκτυο, νέες μελέτες, κλπ), γράψιμο σχετικό με τα περιστατικά, μοίρασμα – ανατροφοδότηση.

Η ομάδα δεν θα είναι εποπτείας, αλλά θα ενισχύει την αυτο-εποπτεία.

Με το να γινόμαστε συγγραφείς και αναγνώστες της εμπειρίας μας με τους θεραπευόμενους μπορούμε να πάρουμε απόσταση και να αλλάξουμε την οπτική μας, να βρούμε νέες λύσεις στα θέματα που μας απασχολούν και να εμβαθύνουμε στη δουλειά μας, η οποία πολλές φορές είναι μοναχική.

Η ομάδα απευθύνεται σε όλους τους ειδικούς της ψυχικής υγείας και συναφών επαγγελμάτων (ψυχολόγους, ψυχίατρους, συμβούλους ψυχικής υγείας).
Δεν χρειάζεται καμία προηγούμενη εμπειρία με το γράψιμο.

Διαβάστε σχετικό άρθρο εδώ:
Ο αναστοχασμός των περιστατικών μέσω της θεραπευτικής γραφής

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

Οι συναντήσεις θα γίνονται διαδικτυακά μία φορά το μήνα. Διάρκεια 1,5 ώρα.
Αν ενδιαφέρεστε, παρακαλούμε στείλτε μας ένα μέιλ με τις διαθέσιμες μέρες και ώρες και θα σας ειδοποιήσουμε μόλις σχηματιστεί η ομάδα. 

Κόστος μεμονωμένης συνάντησης: 35€
Κόστος για εφάπαξ πληρωμή πακέτου 6 συναντήσεων: 150€

Email επικοινωνίας: info@expressingmyself.gr
Τηλέφωνο: 694 854 9865

Οι θέσεις είναι περιορισμένες, θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

Μπορείτε να κατεβάσετε την αίτηση συμμετοχής, να τη συμπληρώσετε και να τη στείλετε στο: info@expressingmyself.gr

ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΓΡΑΦΗ:
www.expressingmyself.gr

The post Ομάδα αναστοχαστικής γραφής για επαγγελματίες appeared first on Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης & Θεραπείας.

«Το  παράδοξο είναι πως όταν αποδέχομαι τον εαυτό μου όπως ακριβώς είναι, τότε μπορώ να αλλάξω.»
~ Carl Rogers

Εισηγήτριες: Δήμητρα Διδαγγέλου, Ψυχολόγος, MSc, Ειδίκευση στη Θεραπευτική Γραφή, Υπ. Διδακτόρισσα Παν/μίου Γάνδης

Κατερίνα Χοτζόγλου, Σχεσιακή Αναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια – Μ.Α., M.Sc., Ph.D(c)

Ένα διαδικτυακό εργαστήριο εκφραστικής γραφής όπου οι λέξεις γίνονται γέφυρα για την αλλαγή της σχέσης με τον εαυτό και την καλλιέργεια μιας στάσης συμπονετικής και φροντιστικής.

Κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου θα δημιουργήσουμε έναν ασφαλή χώρο παρατήρησης των εσωτερικών διαλόγων και του τρόπου με τον οποίο στεκόμαστε απέναντι στις δυσκολίες, την αποτυχία και την ανθρώπινη ατέλεια.

Η αυτοσυμπόνια έχει μελετηθεί εκτενώς από την επιστημονική έρευνα και αφορά στην αντιμετώπιση του εαυτού με κατανόηση, αποδοχή και φροντίδα, αντί για την αυτοκριτική.

Αυτή η στάση μπορεί να καλλιεργηθεί με μεγάλη επιτυχία μέσα από το γράψιμο. Η εκφραστική γραφή προσφέρει έναν δομημένο τρόπο για να προσεγγίσουμε δύσκολα συναισθήματα, εσωτερικές συγκρούσεις και παγιωμένα μοτίβα, δημιουργώντας χώρο για νέες αφηγήσεις πιο υποστηρικτικές και ρεαλιστικές.

Μέσα από στοχευμένες ασκήσεις εκφραστικής γραφής, θα:

• Διερευνήσουμε τον εσωτερικό κριτή
• Ενδυναμώσουμε τη συμπονετική φωνή
• Πειραματιστούμε με εσωτερικούς διαλόγους
• Δώσουμε στον εαυτό τη φροντίδα που του αξίζει

Το εργαστήριο είναι βιωματικό και θα γίνει μέσω Zoom.
Απευθύνεται σε άτομα που επιθυμούν να καλλιεργήσουν μια πιο υγιή και υποστηρικτική σχέση με τον εαυτό τους, καθώς και σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας που ενδιαφέρονται να εντάξουν τη γραφή ως εργαλείο ενίσχυσης της αυτοσυμπόνιας στη δουλειά τους.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Ημερομηνία: Σάββατο 28 Μαρτίου 2026
Η διεξαγωγή θα γίνει μέσω Zoom
Ώρες: 16.00 – 20.00
Κόστος: 50€
Έκπτωση 10% σε όσα άτομα γραφτούν μαζί

Για πληρωμή δείτε εδώ

Για εγγραφές, παρακαλούμε συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα
[contact-form-7]

The post Αυτοσυμπόνια & Γραφή – ΝΕΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ appeared first on Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης & Θεραπείας.

Μπορούμε να προσφέρουμε στον εαυτό μας εκείνα τα πέντε λεπτά για να αναρωτηθούμε τι αφήνουμε πίσω και τι θέλουμε να πάρουμε μαζί μας, χωρίς βιασύνη και χωρίς “μεγάλες προσδοκίες”, αλλά με διάθεση να δούμε με καθαρή ματιά όσα ζήσαμε και όσα έρχονται.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Δεκέμβριος μπορεί να λειτουργήσει σαν ένα όμορφο πέρασμα ανάμεσα σε ό,τι υπήρξε και σε ό,τι έρχεται, ένα μικρό σταθμό που μας προσκαλεί να σταθούμε, να αναπνεύσουμε βαθιά και να συναντήσουμε τον εαυτό μας στην πιο καθαρή μορφή του.

Στο Ινστιτούτο, τους περασμένους μήνες συνεχίσαμε να δημιουργούμε τον χώρο για να γεμίσουμε τις μέρες μας με λέξεις ουσιαστικές, λέξεις που μας συνδέουν και μας ενδυναμώνουν.

Για να σας ευχαριστήσουμε, ετοιμάσαμε ένα ημερολόγιο για την ανασκόπηση της χρονιάς! Μπορείτε να το βρείτε παρακάτω και αν θέλετε να το εκτυπώσετε ή να το κάντε δώρο σε κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο.

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ-ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΧΡΟΝΙΑΣ

The post ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΔΩΡΟ – Ανασκόπηση Χρονιάς appeared first on Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης & Θεραπείας.

Ο σοφός δεν στεναχωριέται για αυτά που δεν έχει, αλλά χαίρεται γι’ αυτά που έχει.
Επίκτητος

Οι γιορτές -που ούτως ή άλλως για μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων είναι ψυχικά επώδυνες- τις τελευταίες δεκαετίες έχουν εμποτιστεί από έναν εξαναγκασμό βίωσης μόνο ευχάριστων συναισθημάτων, με αποτέλεσμα η αίσθηση της μοναξιάς να εντείνεται και να παρατηρείται έξαρση της ψυχικής δυσφορίας.

Η εικόνα που προβάλλεται συνήθως αυτές τις μέρες είναι αυτή της ευτυχισμένης οικογένειας που μαζεύεται γύρω από το γιορτινό τραπέζι και περνά υπέροχα, όμως αυτό πολλές φορές απέχει από την πραγματικότητα.

Η ευγνωμοσύνη αυτές τις μέρες

Χριστούγεννα δεν σημαίνει μόνο δώρα και συναντήσεις. Χριστούγεννα σημαίνει αναμνήσεις, θαλπωρή, ψυχική ζεστασιά. Η παραμονή στο σπίτι μπορεί να ενισχύσει επιπλέον την πνευματική και συναισθηματική τους διάσταση και αυτήν της προσφοράς προς τον εαυτό και τους άλλους. Σ’ αυτό το πλαίσιο, μπορεί να φανεί ιδιαίτερα βοηθητική η έκφραση της ευγνωμοσύνης. 

Η ευγνωμοσύνη έχει κεντρίσει πολλές φορές το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας και κυρίως τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι έρευνες που αποδεικνύουν τα ευεργετικά της αποτελέσματα. Το γενικό συμπέρασμα των ερευνών είναι πως η έκφραση της ευγνωμοσύνης μπορεί να έχει θετική επίδραση  στην ψυχή, στο πνεύμα και στο σώμα (Διδαγγέλου, 2020). Έμφαση έχει δοθεί και στην κοινωνική διάστασή της, με τους επιστήμονες να διατείνονται πως όταν είμαστε ευγνώμονες ωθούμαστε να εξετάσουμε τις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους και να δούμε αν και πώς μας έχουν υποστηρίξει.

Ο καθηγητής Robert Emmons (2003), ένας από τους πιο γνωστούς ειδικούς στο θέμα της ευγνωμοσύνης, υποστηρίζει ότι η ευγνωμοσύνη μάς κάνει να εκτιμούμε την αξία των πραγμάτων -όσο μικρά ή μεγάλα κι αν είναι αυτά- και να μην τα θεωρούμε δεδομένα. Ο ίδιος θεωρεί πως η ευγνωμοσύνη μάς ωθεί στο να είμαστε περισσότερο ενεργοί και να εστιάζουμε στα θετικά γεγονότα, με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζονται οι χαρές που παίρνουμε απ’ τη ζωή.

Προσοχή, όμως: οι επιστήμονες τονίζουν ότι ευγνωμοσύνη δεν είναι το να συνειδητοποιεί κανείς ότι είναι καλύτερος από τους άλλους. Μερικές φορές ευχαριστούμε για όσα έχουμε κοιτάζοντας τι δεν έχουν οι άλλοι ή όταν βλέπουμε ότι είναι χειρότεροι από εμάς. Αυτό όμως δεν είναι ευγνωμοσύνη,  είναι απλά σύγκριση.

Επιπλέον, για να έχουμε θετικά αποτελέσματα από την ευγνωμοσύνη απαιτείται όχι μόνο η εκτίμηση των θετικών πλευρών μιας κατάστασης, αλλά και ένα βήμα πέρα από αυτό, το να τη δείξουμε ή να την εκφράσουμε. Θα πρέπει, δηλαδή, να προχωρήσουμε και σε πράξεις. Η ευγνωμοσύνη όχι μόνο μας ενθαρρύνει να δούμε τα δώρα που έχουμε λάβει, αλλά και να τα ανταποδώσουμε (Διδαγγέλου, 2020).

Όσον αφορά τους τρόπους έκφρασης της ευγνωμοσύνης, υπάρχουν πολλοί, όπως είναι η λεκτική έκφραση με το να πούμε σε κάποιον πόσο εκτιμούμε κάτι που έκανε ή είπε, η προσφορά ενός δώρου, μια αγκαλιά, μια χειρονομία, οτιδήποτε μπορεί να εκφράσει τα συναισθήματά μας και την εκτίμησή μας.

Ένα άλλος τρόπος έκφρασης της ευγνωμοσύνης είναι το γράψιμο και η τήρηση ημερολογίου ευγνωμοσύνης. Έχει αποδειχτεί πως όταν γράφουμε εκφράζοντας στην ευγνωμοσύνη μας, τα ευεργετικά αποτελέσματα μπορεί να είναι πολλαπλάσια απ’ ό,τι αν απλά γράφαμε ή αν εκφράζαμε μόνο λεκτικά την ευγνωμοσύνη.

Ερευνητές βρήκαν ότι ενήλικες που έγραφαν σε ημερολόγιο ευγνωμοσύνης, έστω και για μία μόνο εβδομάδα, απέκτησαν μεγαλύτερη αισιοδοξία, ασκούνταν περισσότερο, αντιμετώπισαν λιγότερες ασθένειες και σωματικούς πόνους (Emmons & McCullough, 2003).

Ο καθηγητής Θετικής Ψυχολογίας Martin Seligman βρήκε πως όταν συμμετέχοντες σε έρευνά του έγραψαν γράμμα ευγνωμοσύνης προς ένα άτομο που ποτέ πριν δεν το είχαν ευχαριστήσει και του το παρέδωσαν προσωπικά, υπήρξε τεράστια αύξηση της ευτυχίας τους και μάλιστα αυτό διήρκεσε περισσότερο από ένα μήνα (Seligman, Steen, Park & Peterson, 2005).

Σε τελική ανάλυση, η ευγνωμοσύνη είναι στάση ζωής, ένα πρίσμα θετικής οπτικής των όσων συμβαίνουν. Σ’ αυτό το πλαίσιο, είναι σκόπιμο ν’ αναρωτιόμαστε κάθε μέρα ποια είναι η δική μας πράξη ευγνωμοσύνης για σήμερα και να κρατάμε ένα ημερολόγιο ευγνωμοσύνης.

Παρακάτω δίνονται κάποιες προτάσεις για γραπτή έκφραση της ευγνωμοσύνης στις γιορτές:

• Κάνε μια λίστα με όλα όσα έχεις αυτές τις γιορτές για τα οποία νιώθεις ευγνωμοσύνη.
• Για ποια πράγματα νιώθεις ευγνωμοσύνη για την χρονιά που πέρασε;
• Για ποια πράγματα θα ήθελες να νιώσεις ευγνωμοσύνη στο τέλος της νέας χρονιάς;
• Γράψε ένα γράμμα σε κάποιον που αισθάνεσαι ευγνωμοσύνη. Αφού το διαβάσεις ξανά, αν θέλεις στείλε το ως δώρο.
• Συμπλήρωσε την παρακάτω πρόταση: αυτή ακριβώς την στιγμή είμαι ευγνώμων για…
• Κάνε μία λίστα με όλα όσα έχεις και αισθάνεσαι ευγνωμοσύνη. Μπορείς να τη συμπληρώνεις κάθε μέρα με κάτι νέο.
• Κάνε μία λίστα με όσες αναμνήσεις σε κάνουν να νιώθεις ευγνωμοσύνη.
• Επέλεξε μία στιγμή για την οποία νιώθεις ευγνωμοσύνη και περίγραψέ την με κάθε λεπτομέρεια.
• Πότε ήταν η τελευταία φορά που χαμογέλασες; Πώς μπορείς να εκφράσεις την ευγνωμοσύνη σου γι’ αυτή τη στιγμή;
• Με ποιους τρόπους μπορείς να δείχνεις την ευγνωμοσύνη σου στον εαυτό σου;
• Με ποιους τρόπους μπορείς να δείχνεις την ευγνωμοσύνη σου στο σώμα σου;
• Με ποιους τρόπους μπορείς να δείχνεις την ευγνωμοσύνη σου στα αγαπημένα σου πρόσωπα;
• Με ποιους τρόπους μπορείς να θυμίσεις στους άλλους την αξία της ευγνωμοσύνης;

Την Πρωτοχρονιά θα αποχαιρετίσουμε ακόμα μια δύσκολη χρονιά και θα καλωσορίσουμε ένα νέο έτος που δεν γνωρίζουμε τι θα φέρει. Παρ’ όλα αυτά, οι φετινές γιορτές μπορούν να γίνουν αξέχαστες και για ευχάριστους λόγους. Η ελπίδα, η αισιοδοξία και η ευγνωμοσύνη μπορούν να γίνουν οι τρεις μάγοι που θα φωτίζουν τις μέρες των γιορτών και όλο τον υπόλοιπο χρόνο.

Βιβλιογραφία:

Ελληνική
Διδαγγέλου, Δ. (2020). Ευγνωμοσύνη. Για μια ζωή γεμάτη ικανοποίηση. Αθήνα: Καστανιώτης.

Διδαγγέλου, Δ. (2021). Κάθε μέρα κι ένα ευχαριστώ. Αθήνα: Καστανιώτης. 

Αγγλική

Emmons, R. McCullough, M.E. (2003). Counting blessings versus burdens: An experimental investigation of gratitude and subjective well-being in daily life. , Journal of Personality and Social Psychology, 84(2), 377-389.

Lyubomirsky, S. (2008). The how of happiness: A scientific approach to getting the life you want. New York: Penguin Press.

Pennebaker, J.W. (2004). Writing to heal: A guided journal for recovering from trauma and emotional upheaval. Oakland CA: New Harbinger Publications.

Seligman, M. E. P., Steen, T., Park, N. & Peterson, C. (2005). Positive psychology progress: Empirical validation of interventions. American Psychologist, 60 (5): 410-421.

The post Ένα ιδιαίτερο δώρο γι’ αυτά τα Χριστούγεννα: Το δώρο της ευγνωμοσύνης appeared first on Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης & Θεραπείας.

Αν και τα ελληνικά έθιμα θέλουν ο παραδοσιακός στολισμός των Χριστουγέννων να περιλαμβάνει το καραβάκι, στα περισσότερα σπίτια έχει επικρατήσει το ξενόφερτο στόλισμα του δέντρου.

Σύμφωνα μ’ αυτή την παράδοση, τα δώρα τοποθετούνται κάτω από το δέντρο. Στην αγγλική γλώσσα η λέξη present, σημαίνει «δώρο», αλλά σημαίνει και «παρόν». Έπειτα από μια δύσκολη χρονιά σε πολλά επίπεδα, αυτές τις λίγες μέρες που απομένουν μέχρι το νέο χρόνο, μπορούμε ν’ αφήσουμε το «παρόν» κάτω απ’ το δέντρο· ν’ ασχοληθούμε με το χρόνο που πέρασε και να φροντίσουμε για εκείνον που έρχεται. Φέτος μπορούμε να στολίσουμε ένα διαφορετικό δέντρο, το δέντρο της ζωής μας.

Το «Δέντρο της Ζωής» είναι μια μέθοδος της αφηγηματικής θεραπείας, η οποία αναπτύχθηκε στο Κέντρο Dulwich στην Αδελαΐδα της Αυστραλίας κι εφαρμόζεται κυρίως στην κοινοτική εργασία με παιδιά, έφηβους κι ενήλικες που έχουν υποστεί τραυματικές εμπειρίες ή αντιμετωπίζουν δύσκολες συνθήκες ζωής. Σ’ αυτή τη μέθοδο οι συμμετέχοντες ενθαρρύνονται να μιλήσουν για τη ζωή τους με τρόπο που γίνονται πιο δυνατοί. Ζωγραφίζουν το «δέντρο της ζωής» τους και μιλούν για τις ρίζες τους, τις ικανότητες και τις γνώσεις τους, τις ελπίδες και τα όνειρά τους, καθώς και για τα σημαντικά άτομα της ζωής τους. Έπειτα, οι συμμετέχοντες ενώνουν τα δέντρα τους σ’ ένα «δάσος της ζωής» και συζητούν σε ομάδες για κάποιες από τις καταιγίδες που πέρασαν στη ζωή τους και τον τρόπο που αντέδρασαν σ’ αυτές, πώς προστατεύουν τον εαυτό τους και φροντίζουν ο ένας τον άλλο. Κάπως έτσι, οι συμμετέχοντες ενθαρρύνονται να διηγηθούν τη ζωή τους με τρόπο που δεν αναπαράγει το τραύμα, αλλά δυναμώνει τη σχέση τους με την προσωπική τους ιστορία, την κουλτούρα και τους συνανθρώπους τους.

ΣΕ ΣΥΜΒΟΛΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΕΙ ΤΗΝ ΠΗΓΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ, ΤΗΣ ΕΜΠΝΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ.

Η άνθιση, η καρποφορία και η γονιμότητα είναι άρρηκτα συνδεδεμένες μαζί του. Αν το δέντρο είναι  φυλλοβόλο έρχεται να μας θυμίσει τον κύκλο της φύσης και της ζωής, ενώ αν είναι αειθαλές την αιωνιότητα. Οι δακτύλιοι στον κορμό φανερώνουν την ηλικία του και συμβολίζουν τα χρόνια και τις εμπειρίες στη ζωή, ενώ τα κλαδιά του συμβολίζουν τη σύνδεση με τους άλλους. Οι ρίζες συμβολίζουν την απαρχή, τη γέννηση. Το δέντρο θεωρείται ότι συνδέει τον κόσμο κάτω από τη γη με εκείνον στην επιφάνεια και τον ουρανό. Είναι το στοιχείο της φύσης που ενώνει τη γη με το ύδωρ και τον ουρανό.

Οι περισσότεροι αυτές τις μέρες βάζουμε ένα δέντρο στα σπίτια μας και στη ζωή μας, έστω κι εθιμοτυπικά. Τα στολίδια που θα επιλέξουμε να τοποθετήσουμε πάνω του φέτος μπορεί να περάσουν κι εκείνα στη σφαίρα του συμβολικού. Μπορούμε να διαλέξουμε μικρές καρτούλες και πάνω στην κάθε μία να γράψουμε συναισθήματα που επιθυμούμε να βιώσουμε τη νέα χρονιά, λέξεις που θα θέλαμε να χρησιμοποιούμε περισσότερο στην καθημερινότητα ή τους μελλοντικούς μας στόχους. Αντί για γενικές ευχές, μπορούμε να γράψουμε πολύ συγκεκριμένα τι επιθυμούμε σε ψυχικό και πνευματικό επίπεδο. Αφού περάσουν οι γιορτές, μπορούμε να τις κρατήσουμε μαζί με τα υπόλοιπα στολίδια και την επόμενη χρονιά που θα τις ξαναπιάσουμε στα χέρια μας θα μπορούμε να έχουμε έναν «χειροπιαστό» απολογισμό της χρονιάς που πέρασε.

Είναι η καλύτερη εποχή για να κοιτάξουμε λίγο πίσω και να σκεφτούμε. Να δούμε τις επιτυχίες μας, όσο μικρές ή μεγάλες κι αν είναι. Τις καθημερινές μάχες που κερδίσαμε, τις δουλειές που φέραμε σε πέρας, τις σχέσεις που καλλιεργήσαμε με αγάπη.

Δεν πρέπει, όμως, να ξεχνάμε και τις αποτυχίες μας. Να εξετάζουμε τι δεν πήγε καλά απ’ τη δική μας πλευρά, ν’ αποδεχόμαστε τα λάθη μας, να ζητάμε συγνώμη και να προσπαθούμε να μην τα επαναλαμβάνουμε. Δεν μπορούμε ν’ αλλάξουμε όσα έγιναν και δεν μας αρέσουν, όμως η λήθη είναι ο καλύτερος σύμμαχος για να τα επαναλάβουμε.

Κάθε λαμπάκι που θα ανάβει μπορεί να συμβολίζει την ελπίδα μας για μια αλλαγή ή την αγάπη μας για συγκεκριμένα πρόσωπα. Μπορούμε να βάλουμε παλιά αντικείμενα, αναμνηστικά ή ακόμη και χαλασμένα πράγματα σ’ ένα κουτί κάτω απ’ το δέντρο και μ’ αυτό τον τρόπο ν’ αφήσουμε πίσω στην παλιά χρονιά την υλική και ψυχική «σαβούρα».*

Κάθε ένας από εμάς έχει το δικό του δέντρο της ζωής, όμως όλοι μαζί αποτελούμε το δάσος. Το να σεβόμαστε τις ιδιαιτερότητες του καθενός είναι ίσης αξίας με το να αποδεχόμαστε τις δικές μας.

Όλα τα παραπάνω μπορούν να γίνουν ένα πολύ καλό λίπασμα για το δυνάμωμα του δέντρου της ζωής μας. Ο Λάο Τσου έλεγε «φρόντιζε το τέλος όπως και την αρχή, και δεν θ’ αποτύχεις.» Αυτή τη χρονιά ας φροντίσουμε το τέλος της να είναι το ίδιο δημιουργικό και παραγωγικό με την αρχή, ώστε την επόμενη χρονιά το δέντρο της ζωής μας να έχει περισσότερα και πιο όμορφα στολίδια. Να είναι λαμπερό, ακόμη και αν δεν έχει πάνω του ούτε ένα λαμπάκι…

Σάντρα: « (…) όταν έμαθα για το Δέντρο της Ζωής, (…) άρχισα να βλέπω τα δέντρα και συνειδητοποίησα, ότι κι εκείνα περνούν τα ίδια εμπόδια με τ’ ανθρώπινα πλάσματα. Αν τα δέντρα μπορούν να το ξεπεράσουν αυτό και μπορούν να ζήσουν ακόμη μία μέρα και να μην πέσουν, τότε ακόμη κι εγώ ως άνθρωπος είμαι ικανή να κάνω το ίδιο, γιατί όλοι είμαστε δημιουργήματα του Θεού. (…) Είναι όπως όταν περνάει ο άνεμος. Θα φύγει και (το δέντρο) δεν θα πέσει. Αν δεν πέφτουν τα δέντρα, τότε γιατί να πέσεις εσύ;»(Απόσπασμα από συμμετέχουσα σε κοινοτικό πρόγραμμα [1])

——————————————————————-

* Ευχαριστώ τη συνάδελφο Daria Kutuzova από τη Ρωσία, που μοιράστηκε μαζί μου τις δημιουργικές συνήθειές της για το τέλος της χρονιάς. 

Ενδεικτική βιβλιογραφία και ηλεκτρονικές πηγές:
Κούπερ Τζ., Λεξικό Συμβόλων, μτφρ. Ανδρέας Τσάκαλης, Πύρινος Κόσμος, Αθήνα 1992.

http://www.dulwichcentre.com.au/tree-of-life.html

http://www.dulwichcentre.com.au/tree-of-life-community-context.pdf

The post Φέτος τα Χριστούγεννα ας στολίσουμε ένα διαφορετικό δέντρο appeared first on Ινστιτούτο Ψυχικής Έκφρασης & Θεραπείας.